Tema ialah perkara yang anda tulis. Tugasan ialah apa yang mesti anda lakukan dengan tema itu, dan khalayak ialah orang yang anda tujukan tulisan itu. Dua soalan boleh berkongsi tema tetapi menuntut karangan yang sangat berbeza.
Pelajaran ini menyambung mengenal pasti kehendak soalan dalam laluan tafsiran tugasan karangan.
Mengapa satu tema memerlukan karangan berlainan?
Khalayak menentukan isi yang dipilih dan cara isi itu disampaikan. Pembaca yang boleh bertindak atas permintaan anda memerlukan isi yang lain daripada pembaca yang hanya mahu tahu.
Anggaplah tema sebagai bahan mentah. Tugasan dan khalayak menentukan bahan yang dipakai dan bentuk yang diberikan kepadanya.
Contoh kerja: satu tema, tiga pembukaan
Temanya ialah bekalan air minuman di kantin sekolah. Berikut tiga tugasan asli.
| Tugasan | Khalayak | Pembukaan yang sesuai |
|---|---|---|
| Ucapan dalam perhimpunan | Pelajar sekolah | Rakan-rakan sekalian, pernahkah anda berbaris panjang di kantin hanya untuk segelas air? |
| Surat kepada guru penolong kanan | Pihak pentadbir | Saya menulis untuk mencadangkan supaya sekolah memasang penapis air di sebelah kantin. |
| Rencana untuk majalah sekolah | Pembaca umum | Air minuman yang bersih ialah keperluan asas, dan kantin sekolah perlu menyediakannya dengan teratur. |
Fakta yang digunakan mungkin bertindih, seperti kebersihan, kesihatan dan keselesaan. Namun ucapan memakainya untuk memujuk rakan, surat memakainya untuk menyokong permintaan, dan rencana memakainya untuk memberi maklumat.
Kesilapan: satu karangan untuk semua tugasan
Seorang pelajar yang telah menghafal karangan cemerlang tentang air bersih mungkin memakainya untuk ketiga-tiga tugasan. Pembukaannya tidak menyapa sesiapa, nadanya tidak sesuai dengan sesiapa dan tindakan yang diminta tidak muncul.
Pembetulannya ialah mengasingkan nota kepada dua longgok. Longgok pertama ialah bahan tema, iaitu fakta, contoh dan kosa kata. Longgok kedua ialah rangka tugasan, iaitu pembukaan, nada dan penutup. Guna semula longgok pertama dan bina semula longgok kedua bagi setiap soalan.
Ujian untuk isi anda
Bagi setiap isi dalam perancangan, tanya dua soalan.
- Adakah isi ini termasuk dalam tema, misalnya air bersih, kesihatan atau kos?
- Adakah isi ini membantu pembaca ini melakukan atau memikirkan perkara yang diminta tugasan?
Isi yang lulus soalan pertama sahaja ialah bahan tema yang tidak diperlukan oleh tugasan. Buang isi itu atau olah semula.
Gunakan pembina rancangan karangan BM (Bahasa Inggeris) untuk menyenaraikan bahan tema di satu sisi dan rangka tugasan di sisi yang lain.
Semakan kendiri
Tema: membaca buku cerita. Tulis ayat pembuka bagi (a) ucapan kepada rakan sekelas dan (b) surat kepada guru perpustakaan yang meminta ruang bacaan baharu.
Jawapan
(a) Saudara-saudari sekalian, bilakah kali terakhir anda membaca sebuah buku cerita sehingga habis? Ayat ini menyapa khalayak dan bermula dengan soalan.
(b) Saya menulis untuk mencadangkan supaya perpustakaan menyediakan sudut bacaan cerita di tingkat bawah. Ayat ini menyatakan tujuan dengan sopan dan rasmi.
Fakta tentang buku cerita boleh sama dalam kedua-dua jawapan. Pembukaan menunjukkan pembaca dan tugasan yang anda tuju.
Langkah seterusnya
Teruskan dengan merancang jawapan daripada bahan rangsangan, kemudian uji diri dengan set latihan.
Catat setiap kali anda memakai semula karangan yang sudah disediakan pada soalan yang salah dalam log kesilapan. Jika anda mahu guru membantu mengolah bahan anda, lihat tuisyen Bahasa Melayu SPM satu lawan satu dalam talian.