Data pengekstrakan menyatakan jumlah sumber yang diambil daripada alam. Data penggunaan menyatakan jumlah yang digunakan. Kedua-duanya ukuran yang berbeza, dan mencampuradukkannya membawa kepada kesimpulan yang salah.
Pelajaran ini sebahagian daripada sumber asli dan pilihan tenaga. Ia berkait dengan membandingkan sumber tenaga dengan adil.
Bagaimana saya tahu jadual menunjukkan yang mana satu?
Tanya tiga soalan sebelum membaca sebarang angka. Apakah tajuknya? Apakah kata pada tajuk lajur? Apakah unitnya?
Kata pengekstrakan ialah dilombong, dikeluarkan, dituai, output dan hasil. Kata penggunaan ialah permintaan, guna, digunakan dan per kapita. Jika tajuk tidak jelas, katakan begitu dalam jawapan anda, dan jangan meneka.
Contoh kerja: dua negara dan satu logam
Ini contoh asli, bukan data sebenar. Jadual menunjukkan bijih besi dalam juta tan bagi satu tahun.
| Negara | Dikeluarkan | Digunakan |
|---|---|---|
| Negara A | 210 | 90 |
| Negara B | 25 | 140 |
Negara A mengeluarkan 210 − 90 = 120 juta tan lebih daripada yang digunakannya. Lebihan itu boleh dieksport atau disimpan.
Negara B menggunakan 140 − 25 = 115 juta tan lebih daripada yang dikeluarkannya. Jurang itu mesti datang daripada import atau stok.
Kedua-dua negara bertukar peranan. Pelajar yang membaca lajur pertama sahaja akan mengatakan B miskin sumber ini dan A kaya. Pelajar yang membaca kedua-duanya boleh mengatakan A ialah pembekal bersih dan B ialah pengguna bersih.
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapan paling biasa ialah menulis “Negara B menggunakan sedikit bijih besi kerana angkanya 25”. Angka 25 ialah pengekstrakan. Penggunaan bagi B ialah 140.
| Langkah | Salah | Betul |
|---|---|---|
| Kenal pasti lajur | Menganggap angka pertama ialah penggunaan | Membaca tajuk: dikeluarkan |
| Bandingkan | B menggunakan kurang daripada A | B mengeluarkan kurang tetapi menggunakan lebih daripada yang dikeluarkannya |
| Kesimpulan | B tidak memerlukan bijih besi | B bergantung pada import kira-kira 115 juta tan |
Soalan tentang kebergantungan, perdagangan atau tekanan pada alam sekitar masing-masing memerlukan lajur yang berbeza.
Lajur mana menjawab soalan yang mana?
Padankan kata dalam soalan dengan ukuran yang betul, seperti dalam jadual ini.
| Jika soalan bertanya tentang | Gunakan |
|---|---|
| Kerosakan di lombong atau telaga | Pengekstrakan |
| Pergantungan pada import | Penggunaan tolak pengekstrakan |
| Taraf hidup dan permintaan tenaga | Penggunaan per kapita |
| Berapa lama simpanan boleh kekal | Pengekstrakan dan simpanan yang diketahui |
Perhatikan bahawa simpanan ialah jenis data yang ketiga. Pengekstrakan dan penggunaan tidak memberitahu berapa yang tinggal, maka jangan mendakwanya daripada kedua-dua itu sahaja.
Semak kendiri
Negara C mengeluarkan 60 juta tan bijih besi dan menggunakan 20 juta tan. Negara D mengeluarkan 10 juta tan dan menggunakan 35 juta tan. Negara manakah bergantung pada import, dan berapa jumlahnya?
Jawapan
Negara D menggunakan 35 dan mengeluarkan 10, maka jurangnya ialah 35 − 10 = 25 juta tan. D bergantung pada import atau stok bagi jumlah itu.
Negara C mengeluarkan 60 dan menggunakan 20, maka ia mempunyai lebihan 40 juta tan yang boleh dieksport.
Jadual tidak dapat menunjukkan berapa bijih besi yang tinggal di mana-mana negara, kerana tiada lajur simpanan diberi.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Berlatih menerangkan di mana sumber ditemui dalam menerangkan taburan sumber daripada bukti geologi. Kemudian cuba makmal bukti graf dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) pada jadual anda sendiri.
Jika anak anda mahu seorang guru membetulkan kesilapan bacaan jadual semasa ia berlaku, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu lawan satu.