Alfa, beta dan gamma ialah tiga jenis sinaran biasa daripada bahan radioaktif. Ia berbeza dari segi apa ia ialah dan, yang lebih berguna untuk peperiksaan, sejauh mana ia menembusi.
Pelajaran ini sebahagian daripada tenaga nuklear. Pelajaran seterusnya, mentafsir data separuh hayat, melihat bagaimana sumber radioaktif reput mengikut masa.
Bagaimana ketiga-tiga jenis dibandingkan?
Gunakan keupayaan menembusi sebagai benang. Jenis yang kurang menembusi lebih mudah dihentikan.
| Jenis | Apakah ia | Dihentikan oleh | Keupayaan menembusi |
|---|---|---|---|
| Alfa (α) | Nukleus helium, 2 proton dan 2 neutron | Kertas atau beberapa cm udara | Paling rendah |
| Beta (β) | Elektron laju | Kepingan aluminium nipis | Sederhana |
| Gamma (γ) | Gelombang elektromagnet, tanpa jisim | Plumbum tebal atau konkrit | Paling tinggi |
Alfa berat dan perlahan, jadi ia kehilangan tenaga dengan cepat dan mudah berhenti. Gamma tiada jisim atau cas, jadi ia melalui kebanyakan bahan.
Contoh kerja: soalan perisai
Soalan: Satu sumber memancarkan sinaran.
Pengesan membaca 200 kiraan seminit tanpa perisai.
Dengan kertas, bacaan ialah 196. Dengan aluminium 3 mm, bacaan ialah 70. Dengan plumbum 5 cm, bacaan ialah 4. Kenal pasti sinaran yang dipancarkan.
Langkah 1: baca keputusan kertas. Kertas hampir tidak mengubah kiraan, iaitu 200 kepada 196. Maka alfa tiada dalam jumlah besar.
Langkah 2: baca keputusan aluminium. Aluminium mengurangkan kiraan daripada 196 kepada 70, jadi beta dihentikan. Sebahagian sinaran masih lalu.
Langkah 3: baca keputusan plumbum. Hanya plumbum tebal mengurangkan kiraan kepada 4, yang sepadan dengan gamma.
Sumber itu memancarkan beta dan gamma. Tulis jawapan sebagai kesimpulan dan petik bacaan.
Apa kesilapan yang menghilangkan markah?
Kesilapan ialah membalikkan susunan menembusi. Pelajar menulis alfa paling menembusi kerana ia zarah “paling besar”.
| Langkah | Salah | Betul |
|---|---|---|
| Alfa | Melalui aluminium | Dihentikan oleh kertas |
| Beta | Dihentikan oleh kertas | Dihentikan oleh aluminium nipis |
| Gamma | Dihentikan oleh kertas | Memerlukan plumbum tebal |
| Sebab | Lebih besar bermakna lebih kuat | Zarah berat hilang tenaga lebih cepat, jadi berhenti lebih awal |
Hubungkan sebab dengan zarah. Berat dan bercas bermakna julat pendek, manakala tiada jisim dan tiada cas bermakna julat panjang.
Semak sendiri
Sebuah sumber dibalut dengan kertas dan masih memberi kiraan tinggi pada pengesan, tetapi kiraan menurun apabila kepingan aluminium 3 mm ditambah. Jenis sinaran manakah yang dicadangkan?
Jawapan
Kertas tidak mengurangkan kiraan, jadi sinaran itu bukan alfa. Aluminium mengurangkan kiraan, jadi beta hadir.
Jika kiraan tidak jatuh kepada sifar di belakang aluminium, sedikit gamma mungkin turut hadir.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Sumber juga menjadi lemah apabila ia reput. Teruskan dengan mentafsir data separuh hayat. Kemudian uji kefahaman anda dengan makmal bukti graf dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris).
Untuk berlatih soalan perisai bersama guru, lihat tuisyen Sains dalam talian secara satu lawan satu.