Set ini ada lapan soalan asli tentang morfologi, disusun daripada mudah hingga sukar. Cuba setiap soalan sebelum membuka jawapan.
Soalan
Soalan 1. Namakan golongan kata “gunung” dalam “Gunung itu sangat tinggi.”
Jawapan
Kata nama. Ia menamakan benda dan boleh diikuti “itu”. “Tinggi” ialah kata adjektif.
Soalan 2. Namakan golongan “sangat” dalam ayat yang sama.
Jawapan
Kata penguat, sejenis kata tugas. Ia menguatkan kata adjektif “tinggi” dan tidak boleh berdiri sendiri.
Soalan 3. Apakah fungsi ber- dalam “berenang”?
Jawapan
Ia membentuk kata kerja tak transitif daripada “renang”. Perbuatan itu tidak memerlukan objek, seperti dalam “Adik berenang di kolam.”
Soalan 4. Pilih kata yang betul: “Gelas itu (terjatuh / menjatuhkan) apabila meja bergegar.”
Jawapan
Terjatuh. Gegaran meja menyebabkan keadaan itu dan tiada sesiapa berniat, jadi ter- sesuai. “Menjatuhkan” memerlukan pelaku yang bertindak dengan sengaja.
Soalan 5. Ubah “jahit” kepada kata nama yang bermaksud orang yang melakukannya, dan tulis kata itu.
Jawapan
Penjahit. Imbuhan peN- membentuk pelaku, dan menjadi “pen-” sebelum “j”. Sebagai perbandingan, “penari” datang daripada “tari” dengan fungsi yang sama.
Soalan 6. Bina satu ayat menggunakan kejayaan.
Jawapan
Jawapan contoh: Kejayaan pasukan debat itu membanggakan pihak sekolah. Kata itu ialah kata nama daripada “jaya” dengan ke-…-an, dan menjadi subjek ayat. Ayat lain diterima jika bentuk kata itu tepat, ada konteks dan tiada kesalahan tatabahasa.
Soalan 7. Pilih kata yang betul: “Hadiah itu diterima (dari / daripada) Puan Mariam.”
Jawapan
Daripada. Puan Mariam ialah seseorang dan sumber hadiah itu. “Dari” digunakan untuk tempat dan waktu asal.
Soalan 8. Betulkan ayat: “Kami pergi di pasar untuk membeli ikan dari Pak Selamat, dan penjual ikan adalah Pak Selamat.”
Jawapan
Ayat yang dibetulkan ialah: Kami pergi ke pasar untuk membeli ikan daripada Pak Selamat, dan penjual ikan ialah Pak Selamat.
Ada tiga pembetulan. “Di” menjadi “ke” kerana kata kerja menunjukkan pergerakan. “Dari” menjadi “daripada” kerana Pak Selamat ialah seseorang dan sumber. “Adalah” menjadi “ialah” kerana “Pak Selamat” ialah frasa nama.
Jika anda salah
Soalan 1 dan 2 menguji golongan kata, jadi ulang kaji mengenal pasti golongan kata dalam petikan. Soalan 3 hingga 5 menguji imbuhan, iaitu membezakan fungsi imbuhan.
Soalan 6 menguji membina ayat menggunakan bentuk kata yang ditetapkan. Soalan 7 dan 8 menguji mengelakkan kesalahan lazim kata sendi dan kata pemeri.
Latih pertentangan itu sekali lagi dalam latihan kontras tatabahasa BM (Bahasa Inggeris). Jika anda mahu seorang guru menyemak jawapan anda, lihat tuisyen Bahasa Melayu dalam talian satu lawan satu.