Penerangan sifat batuan ada tiga bahagian: sifat, cara batuan terbentuk, dan akibatnya. “Keras” hanyalah permulaan jawapan.
Pelajaran ini sebahagian daripada batuan dan penaakulan kitaran batuan. Sifat batuan berkait dengan luluhawa dan pergerakan jisim, kerana rintangan batuan menentukan cara cerun berubah.
Apakah sifat batuan?
Sifat ialah sesuatu yang boleh diperhatikan atau diuji: kekerasan, keliangan, lapisan, saiz hablur atau kemudahan batuan itu pecah. Setiap sifat ada sebab pembentukannya.
Contoh dikerjakan: tiga batuan
Batuan X, keras dengan hablur besar yang saling mengunci. Pembentukan: penyejukan perlahan magma di bawah tanah memberi masa kepada hablur untuk membesar dan mengunci. Akibat: ruang antara hablur sangat sedikit, jadi batuan itu tahan luluhawa dan membentuk kawasan tinggi.
Batuan Y, batu kapur yang dilarutkan oleh air hujan berasid. Pembentukan: serpihan cengkerang yang kaya kalsium karbonat dimendapkan, dimampat dan disimen. Akibat: kalsium karbonat bertindak balas dengan air hujan berasid, jadi batuan itu mengalami luluhawa kimia dan boleh membentuk gua.
Batuan Z, berjalur dan pecah menjadi helaian nipis. Pembentukan: tekanan memampat batu lumpur dan menyusun mineralnya dalam jalur selari. Akibat: batuan itu pecah di sepanjang jalur, jadi ia boleh digunakan sebagai bumbung batu sabak.
Langkahnya sama setiap kali: nyatakan sifat, namakan proses pembentukan, kemudian nyatakan akibat.
Apakah beza jawapan fakta dengan jawapan bersebab?
| Jawapan fakta sahaja | Jawapan bersebab |
|---|---|
| “Granit keras.” | “Granit keras kerana penyejukan perlahan membentuk hablur besar yang saling mengunci dengan ruang yang sedikit.” |
| “Batu kapur boleh dilarutkan.” | “Batu kapur boleh dilarutkan kerana ia terdiri daripada kalsium karbonat yang bertindak balas dengan air hujan berasid.” |
| “Batu sabak pecah dengan mudah.” | “Batu sabak pecah di sepanjang jalur kerana tekanan menyusun mineralnya semasa perubahan metamorf.” |
Lajur kanan menggunakan “kerana”, dan sebab itulah yang mendapat markah.
Apakah kesilapan yang menghilangkan markah?
Kesilapan biasa ialah menukar sebab dan akibat, seperti “hablur besar kerana batuan itu keras”. Kekerasan ialah hasil cara hablur terbentuk. Pastikan cara pembentukan ditulis dahulu, kemudian sifat.
Semak sendiri
Sebuah basalt mempunyai banyak lubang kecil dan agak ringan, dan ditemui di tepi gunung berapi. Nyatakan satu sifat, sebab pembentukannya dan satu akibat.
Jawapan
Sifat: basalt itu berlubang-lubang dan ringan.
Sebab pembentukan: lava menyejuk dengan pantas di permukaan, dan gelembung gas yang terperangkap dalam lava meninggalkan lubang apabila lava memejal.
Akibat: batuan itu lebih ringan berbanding batuan igneus yang padat, dan air boleh memasuki lubang-lubang itu, jadi ia lebih mudah mengalami luluhawa kerana air di dalamnya bertindak balas dengan mineral batuan.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya
Cuba set latihan batuan dan kitaran batuan, kemudian baca mengelak anggapan bahawa setiap batuan mengikut satu urutan tetap untuk mempertajam penaakulan tentang pembentukan batuan.
Jika anda mahu guru menyemak rantai sebab dan akibat dalam jawapan anda, tuisyen Geografi dalam talian satu-lawan-satu boleh membantu.