Cerun gagal apabila daya yang menarik bahan menuruni bukit menjadi lebih besar daripada rintangan cerun. Setiap faktor dalam rajah sama ada menambah tarikan atau mengurangkan rintangan.
Pelajaran ini sebahagian daripada luluhawa dan pergerakan jisim. Ia disambung daripada pelajaran menerangkan luluhawa fizikal dan kimia, kerana batuan terluluhawa lebih mudah digerakkan.
Bagaimanakah setiap faktor mengubah kestabilan cerun?
| Faktor | Kesan pada cerun | Arah |
|---|---|---|
| Sudut lebih curam | Graviti menarik lebih kuat sepanjang cerun | Kurang stabil |
| Hujan lebat | Tanah dipenuhi air, lebih berat dan licin | Kurang stabil |
| Tumbuhan disingkirkan | Tiada akar mengikat tanah | Kurang stabil |
| Batuan berlapis yang lemah | Lapisan menggelongsor antara satu sama lain | Kurang stabil |
| Sudut landai, litupan hutan | Akar mengikat, air diserap | Lebih stabil |
Contoh kerja: bukit di atas kampung
Satu rajah yang direka menunjukkan bukit di atas sebuah kampung. Labelnya: sudut cerun 35 darjah; separuh atas gondol, separuh bawah berhutan; lapisan tanah liat di bawah tanah; anak panah hujan lebat; potongan jalan di kaki bukit.
Faktor demi faktor.
- Sudut 35 darjah ialah curam, jadi graviti menarik kuat menuruni cerun.
- Separuh atas yang gondol tiada akar, jadi hujan meresap masuk dan tanah menjadi longgar.
- Lapisan tanah liat menghalang air meresap turun, jadi tanah di atasnya menjadi tepu dan berat.
- Potongan jalan menyingkirkan sokongan di kaki cerun.
Gabungkan. Hujan lebat pada separuh atas yang curam dan gondol menjadikan tanah di atas lapisan tanah liat tepu. Tanah basah menjadi lebih berat lalu menggelongsor di atas tanah liat itu, dan potongan jalan sudah menyingkirkan sokongan di bawahnya. Cerun paling mungkin gagal pada separuh atas, tempat faktor paling banyak bertindih.
Apakah kesilapan yang menghilangkan markah?
Kesilapan biasa ialah menulis senarai, misalnya “sudut, hujan dan tumbuhan menyebabkan tanah runtuh”. Ia menamakan faktor tetapi tidak menerangkan bagaimana faktor itu bekerja bersama.
Jawapan yang lebih kuat menyatakan faktor yang bertindih dan peranan setiap satu: “Tanah gondol tidak dapat menyerap hujan, jadi lapisan tanah liat menjadi tepu, dan sudut curam membolehkan graviti menggerakkannya.”
Semak sendiri
Sebuah rajah menunjukkan cerun landai 10 darjah yang sepenuhnya diliputi hutan, dengan hujan lebat dan tiada potongan jalan. Adakah cerun ini sama berisiko gagal seperti bukit di atas? Terangkan.
Jawapan
Cerun ini kurang berisiko gagal. Sudut yang landai mengurangkan tarikan graviti, dan akar hutan mengikat tanah serta menyerap air. Hujan lebat masih menambah berat, tetapi faktor lain mengekalkan rintangan yang tinggi. Faktor yang bertindih lebih sedikit, jadi risikonya lebih rendah.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya
Teruskan ke membandingkan langkah pengurusan berdasarkan konteks geografi yang diberi, iaitu cara mengurangkan risiko ini. Makmal bukti graf dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) membantu membandingkan cerun daripada data.
Jika anda mahu berlatih membaca rajah cerun bersama guru, tuisyen Geografi dalam talian satu lawan satu boleh membantu.