Kerjakan lapan soalan ini mengikut turutan. Ia merangkumi keempat-empat pelajaran dalam kadar tindak balas.
Pembina sesi latihan asal bermasa boleh menukar set ini menjadi latihan bermasa.
Soalan
Soalan 1 hingga 4 menggunakan jadual gas yang dikumpul daripada satu tindak balas.
| Masa (s) | 0 | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Gas (cm³) | 0 | 25 | 40 | 48 | 50 | 50 |
Soalan 1 (2 markah). Hitung kadar tindak balas dalam 10 s pertama.
Jawapan
25 ÷ 10 = 2.5 cm³ sesaat⁻¹.
Soalan 2 (2 markah). Hitung kadar tindak balas antara 20 s dengan 30 s.
Jawapan
Perubahan = 48 − 40 = 8 cm³ dalam 10 s. Kadar = 8 ÷ 10 = 0.8 cm³ sesaat⁻¹.
Soalan 3 (2 markah). Terangkan mengapa kadar dalam Soalan 2 lebih rendah daripada dalam Soalan 1.
Jawapan
Apabila tindak balas berjalan, bahan tindak balas digunakan, maka zarah yang berlanggar semakin sedikit. Perlanggaran menjadi kurang kerap, dan kadar jatuh daripada 2.5 kepada 0.8 cm³ sesaat⁻¹.
Soalan 4 (2 markah). Kira-kira bila tindak balas tamat? Berikan bukti.
Jawapan
Pada kira-kira 40 s. Bacaan ialah 50 cm³ pada 40 s dan kekal 50 cm³ pada 50 s, jadi tiada gas terbentuk lagi.
Soalan 5 (3 markah). Empat eksperimen masing-masing menggunakan 1 g zink dan 50 cm³ asid.
| Eksperimen | Bentuk zink | Suhu | Asid |
|---|---|---|---|
| P | Butir | 30 °C | Cair |
| Q | Serbuk | 30 °C | Cair |
| R | Butir | 45 °C | Cair |
| S | Serbuk | 45 °C | Cair |
Dua eksperimen mana yang patut dibandingkan untuk menunjukkan kesan suhu sahaja? Berikan sebab.
Jawapan
Bandingkan P dan R (atau Q dan S). Setiap pasangan mempunyai bentuk zink dan asid yang sama, dan hanya suhu yang berbeza. Membandingkan P dengan S mengubah dua faktor serentak, maka keputusan tidak boleh dikaitkan dengan suhu sahaja.
Soalan 6 (3 markah). Terangkan, menggunakan zarah, mengapa kadar dalam Eksperimen R lebih tinggi daripada dalam Eksperimen P.
Jawapan
Pada 45 °C zarah bergerak lebih laju dan mempunyai lebih tenaga. Zarah berlanggar lebih kerap, dan lebih banyak perlanggaran mempunyai tenaga yang cukup untuk bertindak balas. Kadar tindak balas oleh itu lebih tinggi.
Soalan 7 (3 markah). Eksperimen T menghasilkan 60 cm³ gas dalam 120 s. Menambah mangkin dalam Eksperimen U menghasilkan 60 cm³ dalam 40 s. Hitung kedua-dua kadar dan nyatakan berapa kali ganda U lebih laju.
Jawapan
T: 60 ÷ 120 = 0.5 cm³ sesaat⁻¹. U: 60 ÷ 40 = 1.5 cm³ sesaat⁻¹.
U lebih laju sebanyak 1.5 ÷ 0.5 = 3 kali ganda. Jumlah isi padu sama, maka mangkin hanya mengubah kelajuan.
Soalan 8 (4 markah). Seorang pelajar menulis: “Mangkin menghasilkan 20 cm³ gas lebih banyak kerana lengkungnya lebih curam.” Gunakan data dalam Soalan 7 untuk menilai dakwaan itu.
Jawapan
Dakwaan itu salah. Kedua-dua eksperimen menghasilkan 60 cm³ gas, jadi mangkin tidak mengubah jumlah keseluruhan.
Lengkung lebih curam bermakna kadar lebih tinggi, bukan hasil lebih banyak. Mangkin menyediakan laluan yang memerlukan tenaga lebih rendah, maka 60 cm³ yang sama terbentuk dalam 40 s dan bukan 120 s.
Jika anda tersilap
Soalan 1 hingga 4 menguji membaca graf kadar dan mengira kadar daripada jadual. Soalan 5 menguji membandingkan faktor yang mempengaruhi kadar. Soalan 3 dan 6 menguji menerangkan idea perlanggaran, manakala soalan 7 dan 8 menggunakan kedua-duanya.
Catat setiap kesilapan dalam log kesilapan dan semakan ralat kertas. Untuk merapatkan jurang bersama seorang guru, lihat tuisyen Sains dalam talian satu-lawan-satu.