Karangan mesti menjawab soalan dahulu, barulah bahasanya digilap. Jika bahasa didahulukan, perenggan boleh jadi lancar tetapi tetap tersasar. Ujilah kerelevanan sebelum menggilap.
Halaman ini sebahagian daripada panduan Bahasa Melayu SPM. Pelajaran tentang semakan itu ialah menyemak sama ada setiap perenggan menjawab soalan.
Apa yang biasa dikatakan pelajar?
“Bahasa saya sedap, tetapi markah karangan tidak tinggi.” Atau: “Cikgu kata isi saya tidak berkaitan dengan soalan.”
Perenggan lancar yang tersasar daripada tugasan
Soalan rekaan untuk halaman ini: Huraikan langkah-langkah yang boleh diambil oleh ibu bapa untuk menjimatkan perbelanjaan bulanan keluarga.
Perenggan lancar: Wang ibarat pedang bermata dua, boleh membawa kebahagiaan dan boleh juga menghancurkan keluarga. Sesungguhnya, keluarga yang bijak berbelanja akan hidup sejahtera dan berpandangan jauh. Bak kata pepatah, sedikit-sedikit lama-lama menjadi bukit.
Bahasanya mengandungi tiga ungkapan berbunga. Namun, soalan meminta langkah yang boleh diambil ibu bapa. Perenggan itu memuji sikap berjimat dan tidak menamakan satu langkah pun.
Perenggan yang dibaiki: Ibu bapa boleh menyediakan senarai barang dapur sebelum ke pasar raya supaya tidak membeli barang yang tidak diperlukan. Sebagai contoh, keluarga yang menetapkan belanja dapur RM150 seminggu dan hanya membeli barang dalam senarai dapat menjimatkan sekurang-kurangnya RM40 sebulan berbanding membeli mengikut keinginan. Langkah ini berkesan kerana perbelanjaan terkawal sejak awal.
Pembaikan itu menamakan satu langkah (senarai barang), memberi contoh konkrit dan menamatkan dengan sebab. Ia menggunakan bahasa yang jelas dan betul, dan peribahasa tidak diperlukan.
Ujian satu baris
Sebelum menggilap sesebuah perenggan, sempurnakan ayat ini: “Perenggan ini menjawab bahagian soalan yang berbunyi ___.”
Bagi perenggan lancar tadi, ruang kosong itu sepatutnya diisi dengan “langkah-langkah yang boleh diambil oleh ibu bapa”, tetapi tiada isi dalam perenggan itu yang sepadan. Bagi perenggan yang dibaiki, ruang itu boleh diisi kerana “senarai barang” ialah langkah yang diminta.
Jika ruang kosong kekal kosong, tulis semula perenggan itu. Gilap bahasa hanya selepas perenggan lulus ujian.
Di mana peribahasa sesuai?
Peribahasa berfungsi apabila ia menerangkan isi yang sudah anda nyatakan. Ia tidak menggantikan isi. Dalam perenggan yang dibaiki, baris penutup yang sesuai ialah “Sediakan payung sebelum hujan”, tetapi hanya jika perenggan itu sudah menunjukkan perancangan lebih awal.
Apa yang boleh saya buat sendiri?
- Tandakan perkataan tugas dan pihak yang disebut dalam soalan, dan tulis kedua-duanya di bahagian atas rancangan anda.
- Gunakan pembina rancangan karangan BM (Bahasa Inggeris) untuk menyenaraikan satu langkah yang relevan bagi setiap perenggan sebelum menulis.
- Selepas menulis, gunakan ujian satu baris pada setiap perenggan.
- Baca menggunakan peribahasa hanya apabila sesuai dengan makna.
Bila tuisyen satu lawan satu boleh membantu?
Jika perenggan anda terus tersasar walaupun sudah menggunakan ujian itu, guru boleh membaca rancangan anda bersama anda sebelum anda menulis dan menghentikan penyimpangan pada permulaan. Maklum balas awal sebegitu sukar diberikan dalam kelas besar.
Kelas percubaan sejam (dari RM50) sesuai untuk tujuan ini jika anda membawa satu karangan terkini dan soalannya. Ketahui lebih lanjut di tuisyen Bahasa Melayu SPM dalam talian satu lawan satu.