Lapan soalan asal ini menguji empat kemahiran dalam tanggungjawab komuniti dan kewarganegaraan. Soalan meningkat daripada menyusun ayat kepada jawapan penuh. Tulis setiap jawapan dahulu, kemudian buka penerangan.
Set ini sebahagian daripada SPM Pendidikan Moral. Rancang jawapan yang lebih panjang dengan perancang jawapan senario moral (Bahasa Inggeris).
Soalan
1. Labelkan sebagai hak, tanggungjawab atau tindakan: “Penduduk boleh mengharapkan tangga bangunan sentiasa bercahaya.”
Jawapan
Hak, kerana ayat itu menyatakan apa yang boleh diharapkan oleh penduduk. Tanggungjawab akan menyebut siapa yang diharapkan menukar lampu, dan tindakan akan menamakan seseorang yang melakukannya.
2. Labelkan sebagai hak, tanggungjawab atau tindakan: “Azlan mengutip plastik di tepi pondok menunggu bas.”
Jawapan
Tindakan, kerana ayat itu menamakan seseorang yang melakukan sesuatu pada satu ketika tertentu. Perbuatan itu mungkin juga menunjukkan tanggungjawab, tetapi ayat itu sendiri menerangkan apa yang berlaku.
3. Dua kelas mahu menggunakan dewan sekolah pada petang yang sama untuk latihan persembahan. Satu kelas telah menempah seminggu lebih awal. Terapkan keadilan dan keprihatinan dalam dua ayat.
Jawapan
Kelas yang menempah dahulu patut menggunakan dewan kerana tempahan dibuat lebih awal, dan itu adil. Guru boleh menawarkan dewan kepada kelas lain pada petang berikutnya atau sebahagian masa yang sama, dan itu menunjukkan keprihatinan terhadap latihan mereka.
4. Sebuah persatuan penduduk merancang makan tengah hari bersama. Namakan matlamat bersama dan dua sumbangan yang berbeza.
Jawapan
Matlamat bersama ialah makan tengah hari yang boleh dinikmati oleh semua jiran. Satu sumbangan ialah merancang menu supaya setiap jiran dapat makan daripadanya, dan satu lagi ialah menyusun meja serta mengemas selepas majlis. Setiap sumbangan membantu matlamat dengan cara berbeza.
5. Seorang pelajar menulis: “Pelajar dari sekolah kampung pemalu, jadi mereka tidak patut diminta membentang.” Tulis semula ayat ini supaya neutral dan inklusif.
Jawapan
“Pelajar boleh diberi pilihan cara membentang, seperti berpasangan, dengan nota atau selepas latihan ringkas, supaya semua dapat mengambil bahagian dengan selesa.” Tulis semula ini membuang andaian tentang satu kumpulan dan menawarkan pilihan yang sesuai untuk sesiapa sahaja.
6. Jiran A memasang muzik kuat pada pukul 11 malam. Jiran B mempunyai bayi yang sedang tidur. Namakan satu hak, satu tanggungjawab dan satu tindakan.
Jawapan
Hak: Jiran B boleh mengharapkan malam yang tenang untuk bayinya. Tanggungjawab: Jiran A diharapkan memperlahankan bunyi pada waktu malam. Tindakan: Jiran A memperlahankan muzik dan Jiran B mengucapkan terima kasih pada keesokan harinya.
7. Jualan amal kelas memerlukan seorang pembuat poster, seorang juruwang dan seorang pembersih. Dua rakan tidak sependapat tentang siapa membuat tugas mana. Terangkan cara mereka boleh bekerjasama.
Jawapan
Mereka berkongsi matlamat jualan amal yang berjaya, jadi mereka patut mendengar sebab masing-masing memilih tugas. Mereka boleh bersetuju mencuba setiap tugas sekali, atau memilih mengikut kesesuaian, supaya kedua-duanya rasa susunan itu adil dan kerja tetap siap.
8. Sebuah dewan taman hanya ada satu bilik. Sekumpulan penduduk muda dan sekumpulan penduduk warga emas mahukannya pada pagi Ahad, satu untuk mesyuarat dan satu untuk senaman. Tulis jawapan ringkas yang menggunakan keadilan, keprihatinan, kerjasama dan satu tanggungjawab.
Jawapan
Kedua-dua kumpulan berkongsi matlamat menggunakan dewan dengan baik, jadi jawatankuasa patut mendengar keperluan setiap kumpulan, dan itu ialah kerjasama. Keadilan bermaksud memberi setiap kumpulan slot yang munasabah, contohnya mesyuarat pukul 9 hingga 10 dan senaman pukul 10 hingga 11, dan keprihatinan bermaksud menyemak sama ada waktu itu sesuai untuk mereka yang memerlukan masa lebih untuk bersiap. Setiap kumpulan bertanggungjawab mula dan tamat tepat pada masanya supaya kumpulan berikutnya dapat menggunakan bilik itu.
Jika anda tersilap
Soalan 1, 2 dan 6 menguji kemahiran menyusun dalam membezakan hak, tanggungjawab dan tindakan. Soalan 3 dibincangkan dalam menerapkan keadilan dan keprihatinan.
Soalan 4 dan 7 berkait dengan menerangkan kerjasama dalam masyarakat majmuk, dan soalan 5 dengan menggunakan contoh awam yang neutral dan inklusif. Catat soalan yang tersilap dalam alat log kesilapan.
Jika anda mahu guru membaca jawapan anda bersama anda, lihat tuisyen Pendidikan Moral dalam talian satu lawan satu.