Untuk mentafsir data penunjuk, banding nilai, huraikan corak dengan nombor, dan nyatakan apa yang data tunjukkan dan tidak tunjukkan. Mengulang jadual dalam perkataan tidak mendapat markah.
Pelajaran ini membuka kluster kelestarian alam sekitar. Pelajaran seterusnya, menerangkan laluan pencemaran, menunjukkan cara menghubungkan corak kepada punca.
Apa tiga langkah membaca data penunjuk?
- Banding. Cari nilai tertinggi dan terendah dan kepunyaan siapa setiap satu.
- Huraikan corak: ke arah mana ia bergerak, dan sebanyak mana?
- Hadkan dakwaan: apa yang anda perlu tahu sebelum menyatakan sebabnya?
Lakukan mengikut urutan. Pelajar yang bermula pada langkah 3 menulis punca yang tidak pernah ditunjukkan oleh data.
Contoh penyelesaian: sebatang sungai rekaan
Oksigen terlarut diukur di empat stesen di sepanjang sebatang sungai rekaan pada satu pagi, semuanya dengan meter yang sama. Oksigen terlarut ialah oksigen yang tersedia untuk ikan dan benda hidup lain dalam air.
| Stesen | Kedudukan | Oksigen terlarut (mg/L) |
|---|---|---|
| 1 | Hulu, hutan | 8.2 |
| 2 | Di sebelah ladang sayur | 6.4 |
| 3 | Di bawah longkang bandar | 4.1 |
| 4 | Lebih jauh ke hilir | 5.3 |
Banding. Nilai tertinggi ialah 8.2 mg/L di stesen 1 dan nilai terendah ialah 4.1 mg/L di stesen 3.
Huraikan corak. Nilai menurun daripada 8.2 kepada 6.4 antara stesen 1 dan 2, penurunan 1.8, kemudian menurun kepada 4.1 di stesen 3. Ia naik kepada 5.3 di stesen 4, iaitu 1.2 lebih tinggi daripada stesen 3 tetapi masih di bawah stesen 1.
Hadkan dakwaan. Data menunjukkan oksigen paling rendah di bawah longkang bandar. Ia tidak membuktikan longkang itu puncanya, kerana hanya satu hari dan satu bacaan setiap stesen diambil. Andaiannya ialah meter dan kaedah yang sama digunakan di setiap stesen pada masa yang hampir sama.
Kesilapan yang menyebabkan kehilangan markah
Kesilapan biasa ialah “Longkang bandar mencemarkan sungai dan membunuh ikan”. Jadual tidak mengandungi data ikan, dan satu bacaan tidak dapat menamakan punca.
Ayat yang disokong ialah “Oksigen terlarut paling rendah di stesen 3, di bawah longkang bandar, yang selaras dengan sisa memasuki sungai di situ”. Perkataan “selaras dengan” mengekalkan dakwaan dalam lingkungan bukti. Penerangan yang lebih penuh tentang bagaimana sisa merendahkan oksigen termasuk dalam jawapan laluan.
Membaca trend mengikut masa
Langkah yang sama berfungsi apabila bacaan dibuat mingguan dan bukan mengikut tempat. Andaikan sebuah kolam rekaan mempunyai bacaan pH 6.8, 6.7, 6.2 dan 5.9 dalam empat minggu.
Trendnya ialah penurunan pH, maka air menjadi lebih berasid. Jumlah perubahan ialah 6.8 − 5.9 = 0.9. Oleh sebab jarak mingguan sama, anda juga boleh katakan penurunan itu lebih laju selepas minggu kedua, kerana penurunan dari minggu 2 ke minggu 3 ialah 0.5 manakala penurunan pertama ialah 0.1.
Semak diri anda
Menggunakan bacaan kolam di atas, tulis satu ayat yang menghuraikan trend dan satu ayat yang menyatakan apa yang tidak dapat disimpulkan.
Jawapan
Trend: pH kolam menurun daripada 6.8 kepada 5.9 dalam empat minggu, penurunan 0.9, maka air menjadi lebih berasid.
Had: data tidak menunjukkan apa yang menyebabkan penurunan itu, dan tidak menunjukkan sebarang kesan pada benda hidup, kerana hanya pH diukur. Lebih banyak bacaan dan ukuran lain diperlukan.
Apa yang dipelajari seterusnya?
Sambung dengan menerangkan laluan pencemaran, kemudian cuba set latihan kelestarian alam sekitar. Makmal bukti graf dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) memberi lebih banyak jadual untuk dibaca.
Jika anda mahu guru meneliti tafsiran anda baris demi baris, lihat tuisyen Sains dalam talian secara satu-lawan-satu.