Lapan item ini melatih empat kemahiran dalam bahagian rumusan. Tulis jawapan anda dahulu, kemudian buka blok jawapan.
Petikannya asli dan pendek, supaya anda memberi tumpuan kepada kaedah dan bukan masa membaca.
Item 1 hingga 3: cari fokus
1. Soalan: “Nyatakan cara yang digunakan oleh penduduk taman itu untuk menjimatkan air.” Apakah kata fokus, dan had apakah yang melekat padanya?
Jawapan
Kata fokusnya “cara”. Hadnya “digunakan oleh penduduk taman itu”, jadi cara yang dilakukan oleh pihak lain, seperti pihak berkuasa air, tidak termasuk.
2. Petikan: “Tasik itu menjadi cetek kerana pasir dikorek di hulu. Akibatnya, ikan berkurang dan nelayan kehilangan pendapatan. Nelayan kini menanam semula pokok bakau.”
Labelkan setiap ayat dengan S (sebab), K (kesan) atau L (langkah).
Jawapan
Ayat 1 ialah S. Ayat 2 ialah K, ditandakan oleh “akibatnya”. Ayat 3 ialah L. Jika soalan meminta kesan, hanya ayat 2 menjadi calon, dengan dua isi: ikan berkurang dan nelayan kehilangan pendapatan.
3. Soalan meminta “kesan positif”. Petikan berbunyi: “Pusat beli-belah baharu membuka ratusan pekerjaan. Namun, bunyi bising mengganggu penduduk dan sampah bertambah.” Isi manakah yang sah?
Jawapan
Isi yang sah ialah membuka ratusan pekerjaan. Ayat kedua ialah kesan negatif, jadi perkataan “positif” dalam soalan mengecualikannya.
Item 4 hingga 5: pilih tanpa mengulang
4. Fokus: sebab. Calon:
(a) Remaja tidak mempunyai wang saku. (b) Remaja tiada pendapatan sendiri. (c) Bengkel jauh dari rumah. (d) Jarak ke bengkel memakan masa yang panjang.
Pilih isi yang berbeza.
Jawapan
(a) dan (b) menyatakan keadaan yang sama, iaitu tiada wang, jadi simpan satu. (c) dan (d) menyatakan jarak yang jauh, jadi simpan satu. Terdapat dua isi yang berbeza: remaja tiada wang, dan bengkel jauh dari rumah.
5. Petikan memberi contoh: “Contohnya, pelajar di Kuala Kangsar membawa botol minuman sendiri.” Isi utamanya ialah pelajar mengurangkan penggunaan botol plastik. Adakah anda memasukkan contoh itu?
Jawapan
Tidak, kecuali soalan meminta contoh. Contoh itu hanya menunjukkan isi dan tidak menambah idea baharu, jadi memasukkannya akan mengulang isi.
Item 6 hingga 8: tulis ayat lengkap
6. Betulkan serpihan ini: “Kerana hujan lebat.”
Jawapan
Ayat lengkap: “Perlawanan itu ditangguhkan kerana hujan lebat.” Serpihan itu tiada subjek dan kata kerja utama. Ia juga memerlukan akibat yang diterangkan oleh sebab itu.
7. Gabungkan isi ini dalam satu ayat: pelajar menyemak jawapan; kesilapan dapat dikenal pasti.
Jawapan
“Pelajar menyemak jawapan supaya kesilapan dapat dikenal pasti.” Perkataan “supaya” menunjukkan tujuan, yang mengaitkan kedua-dua idea dengan lebih jelas daripada dua baris berasingan.
8. Tulis rumusan tiga ayat dengan fokus “kesan” daripada isi ini: air sungai keruh; ikan mati; penduduk kehilangan sumber makanan.
Jawapan
Jawapan model: “Air sungai yang keruh menyebabkan ikan mati. Keadaan ini membuatkan penduduk kehilangan sumber makanan. Oleh itu, pencemaran sungai menjejaskan kehidupan masyarakat setempat.”
Ayat 3 merumuskan isi tanpa menambah maklumat yang tiada dalam petikan. Semak bahawa setiap ayat bermakna apabila berdiri sendiri.
Jika anda salah menjawab
- Item 1 hingga 3: baca semula mencari fokus rumusan.
- Item 4 dan 5: baca semula memilih isi tanpa pengulangan.
- Item 6 hingga 8: baca semula menggabungkan isi dalam ayat lengkap.
Untuk item campuran yang lebih sukar, teruskan ke keputusan rumusan apabila bukti bersaing. Untuk berlatih di skrin, cuba alat latihan fokus dan pemilihan rumusan BM (Bahasa Inggeris).
Jika anda mahu guru menyemak jawapan anda bersama-sama, lihat tuisyen Bahasa Melayu dalam talian satu-lawan-satu.