Kesimpulan yang sesuai menyatakan corak, memetik satu angka dan menamakan satu had. Gantikan perkataan seperti sentiasa, semua, membuktikan dan terbaik dengan ungkapan yang sepadan dengan apa yang benar-benar diuji.
Pelajaran ini menutup set empat pelajaran tentang menilai dakwaan sains daripada set data. Ia menggunakan semakan daripada mengasingkan keputusan berulang daripada reka bentuk ujian adil.
Apa senarai semak perkataan skop?
Sebelum menghantar jawapan, imbas perkataan ini dan tanya sama ada data membenarkan setiap satu.
- sentiasa, tidak pernah, semua, setiap: adakah setiap kes diuji?
- membuktikan, menunjukkan dengan pasti: bolehkah beberapa bacaan membuktikan apa-apa?
- terbaik, terburuk: terbaik berbanding apa yang diuji?
- menyebabkan, membuatkan: adakah reka bentuk cukup adil untuk mendakwa sebab?
Jika jawapan kepada soalan selepas sesuatu perkataan ialah tidak, gantikan perkataan itu.
Contoh: gula dan suhu
Ujian asal mengukur masa 1 sudu teh gula melarut dalam 100 mL air, dikacau dengan cara yang sama setiap kali. Satu percubaan dibuat pada setiap suhu.
| Suhu air | Masa melarut |
|---|---|
| 20°C | 95 s |
| 40°C | 60 s |
| 60°C | 38 s |
Kesimpulan yang terlalu yakin: “Haba sentiasa membuatkan benda melarut lebih cepat, dan ini membuktikan cecair panas terbaik untuk melarutkan.”
Apa yang salah. Data meliputi satu bahan, satu cecair, tiga suhu dan satu percubaan setiap satu. “Sentiasa”, “benda” dan “membuktikan” melampaui jauh daripada itu.
Langkah 1: nyatakan corak dengan angka. Masa turun daripada 95 s pada 20°C kepada 60 s pada 40°C, penurunan 95 − 60 = 35 s. Ia turun lagi kepada 38 s pada 60°C, penurunan selanjutnya 60 − 38 = 22 s.
Langkah 2: tambah had. Hanya satu percubaan dibuat pada setiap suhu, hanya gula dalam air diuji, dan jurang tidak sama.
Kesimpulan yang sesuai: “Dalam ujian ini, gula melarut lebih cepat dalam air apabila suhu meningkat, daripada 95 s pada 20°C kepada 38 s pada 60°C. Hanya satu percubaan dibuat pada setiap suhu dan hanya gula dalam air diuji, jadi keputusan tidak boleh dilanjutkan kepada bahan atau cecair lain.”
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapannya ialah idea yang betul dalam ayat yang terlalu yakin. Pemeriksa menanda apa yang ditulis, jadi perkataan skop boleh menghilangkan markah.
| Terlalu yakin | Sesuai |
|---|---|
| “Haba sentiasa mempercepat pelarutan” | “Gula melarut lebih cepat dalam air yang lebih panas dalam ujian ini” |
| “Ini membuktikan hipotesis” | “Data menyokong hipotesis” |
| “Air panas ialah pelarut terbaik” | “Antara tiga suhu yang diuji, 60°C memberi masa terpendek” |
Pembetulannya ialah menukar setiap perkataan skop dengan frasa yang menamakan apa yang diuji.
Semak sendiri
Data rekaan: Antasid A meneutralkan jumlah asid tertentu dalam 40 s. Antasid B meneutralkan jumlah yang sama dalam 55 s.
Satu percubaan setiap satu, isi padu dan asid permulaan yang sama. Seorang pelajar menulis, “Antasid A terbaik kerana ia bertindak lebih cepat.” Tulis semula kesimpulan itu.
Jawapan
Kesimpulan yang sesuai: “Dalam ujian ini, Antasid A meneutralkan asid dalam 40 s, iaitu 55 − 40 = 15 s lebih cepat daripada Antasid B. Hanya satu percubaan dibuat bagi setiap antasid, jadi keputusan ini lemah, dan ujian tidak menunjukkan bagaimana keduanya dibandingkan untuk jumlah asid lain atau kesan dalam badan.”
Ia menamakan angka, beza dan dua had, dan menggantikan “terbaik” dengan keputusan ukuran yang khusus.
Apa yang dipelajari seterusnya
Uji keempat-empat semakan bersama dalam set latihan bersepadu. Meja semakan dakwaan dan bukti (Bahasa Inggeris) membantu anda menulis semula kesimpulan sendiri.
Untuk guru yang membaca kesimpulan anda, lihat tuisyen Sains dalam talian satu lawan satu.