Mengulang ujian menyemak bahawa keputusan itu konsisten. Reka bentuk yang adil menyemak bahawa perbandingan itu sah. Sesuatu keputusan boleh mempunyai ulangan yang bersetuju dan masih datang daripada ujian yang tidak adil.
Pelajaran ini sebahagian daripada set menilai dakwaan sains daripada set data. Idea ujian adil diajar dari awal dalam mengenal pasti pemboleh ubah dan perbandingan yang adil.
Apa dua soalan itu?
- Adakah ulangan bersetuju? Jika ya, keputusan itu boleh dipercayai, bermaksud anda akan mendapat keputusan yang serupa lagi.
- Adakah hanya satu perkara diubah? Jika ya, reka bentuk itu adil, bermaksud beza boleh disandarkan pada satu perubahan itu.
Boleh dipercayai dan adil ialah dua perkara berasingan. Jawab kedua-duanya untuk setiap set data.
Contoh: ulangan bersetuju, reka bentuk tidak adil
Ujian asal membandingkan baja dengan air sahaja. Setiap kumpulan diukur dalam tiga ulangan, setiap ulangan menggunakan 4 pokok baharu, dan tinggi min selepas 14 hari ditunjukkan dalam cm.
| Ulangan | Dengan baja | Air sahaja |
|---|---|---|
| 1 | 18 | 15 |
| 2 | 18 | 15 |
| 3 | 19 | 16 |
Nota ujian menambah, “Pokok baja diletakkan di birai tingkap yang cerah. Pokok air diletakkan di rak di belakang bilik.”
Soalan 1: adakah ulangan bersetuju? Ya. Kumpulan baja memberi 18, 18 dan 19 cm, dan kumpulan air memberi 15, 15 dan 16 cm. Ulangan hampir sama, jadi keputusan itu boleh dipercayai.
Soalan 2: adakah hanya satu perkara diubah? Tidak. Dua perkara berbeza: baja dan jumlah cahaya. Pokok baja mendapat lebih cahaya matahari.
Kesimpulan. Ulangan bersetuju, tetapi reka bentuk tidak adil, jadi beza 3 cm tidak boleh disandarkan pada baja. Cahaya tambahan boleh menyebabkannya, atau kedua-duanya bersama.
Pembetulan. Letakkan semua pokok di birai yang sama, dalam kedudukan selang-seli, dan ubah baja sahaja.
Mengapa ulangan tidak menyelesaikan masalah itu?
Cahaya yang tidak adil memberi kesan kepada setiap ulangan dengan cara yang sama. Setiap ulangan memberi pokok baja lebih cahaya, jadi setiap ulangan condong ke arah yang sama. Persetujuan dijamin, dan ia tidak memberitahu apa-apa tentang puncanya.
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapannya ialah menulis “ujian itu adil kerana diulang tiga kali”.
| Salah | Betul |
|---|---|
| “Ia diulang, jadi ia adil” | “Ia diulang, jadi ia boleh dipercayai, tetapi cahaya berbeza, jadi ia tidak adil” |
| “Keputusan bersetuju, jadi baja berkesan” | “Keputusan bersetuju, tetapi reka bentuk tidak mengasingkan baja” |
| “Buat lebih banyak ulangan untuk menjadikannya adil” | “Ubah reka bentuk supaya cahaya sama, kemudian ulang” |
Pembetulannya ialah memberi keputusan kebolehpercayaan dan keputusan keadilan secara berasingan.
Semak sendiri
Ujian rekaan membandingkan dua detergen pada jenis kotoran yang sama. Detergen M digunakan dengan air 50°C dan Detergen N dengan air 20°C.
Setiap satu diuji dalam 3 ulangan, dan kotoran hilang sepenuhnya dengan M dalam setiap ulangan dan hilang separa dengan N dalam setiap ulangan. Adakah keputusan itu boleh dipercayai? Adakah ujian itu adil? Apakah yang patut diubah?
Jawapan
Boleh dipercayai: ya, kerana ulangan bersetuju. M menghilangkan kotoran setiap kali dan N hanya separa setiap kali.
Adil: tidak. Dua perkara berbeza, iaitu detergen dan suhu air (50°C berbanding 20°C), jadi keputusan tidak boleh disandarkan pada detergen.
Ubah: gunakan air pada suhu yang sama untuk kedua-dua detergen, kemudian ulang.
Apa yang dipelajari seterusnya
Pelajaran terakhir, menulis semula kesimpulan yang terlalu yakin supaya sepadan dengan bukti, meletakkan keempat-empat semakan ke dalam ayat akhir. Makmal bukti graf dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) menawarkan reka bentuk untuk diperiksa.
Untuk berlatih bersama guru, lihat tuisyen Sains dalam talian satu lawan satu.