Persembahkan data supaya pembaca nampak coraknya dalam beberapa saat. Untuk itu, anda perlukan jenis carta yang betul, skala yang jujur dan label yang lengkap.
Pelajaran ini sebahagian daripada penyiasatan geografi. Untuk memilih antara graf palang, garis dan pai bagi semua topik, lihat memilih graf untuk data geografi.
Apa yang patut ada pada carta keputusan yang jelas?
Semak enam perkara ini sebelum anda menyerahkan graf atau jadual.
- Tajuk yang menyatakan apa yang diukur, di mana dan bila.
- Label pada kedua-dua paksi, setiap satu dengan unitnya.
- Skala sekata dengan langkah yang sama, bermula pada sifar bagi carta palang.
- Palang atau titik disusun secara logik, seperti mengikut tempat atau masa.
- Petunjuk, hanya jika lebih daripada satu set data ditunjukkan.
- Sumber: “dikumpul oleh pelajar” atau nama set data yang diberi.
Contoh penyelesaian: kiraan sampah
Ini contoh asli. Tiga jalur di tepi padang sekolah dikira selama 10 minit setiap satu: A mempunyai 27 keping, B mempunyai 12 dan C mempunyai 9.
Oleh sebab A, B dan C ialah tempat berasingan, carta palang sesuai. Ikut langkah ini.
- Tajuk: “Keping sampah yang dikira dalam 10 minit pada tiga jalur 20 m di tepi padang sekolah, petang Selasa”.
- Paksi mengufuk: “Jalur (A, B, C)”. Paksi mencancang: “Keping sampah yang dikira dalam 10 minit”.
- Skala: nilai tertinggi ialah 27, maka paksi mencancang berjalan daripada 0 hingga 30 dengan sela 5.
- Tinggi palang: A mencecah 27, B mencecah 12, C mencecah 9.
- Sumber: “Dikumpul oleh pelajar.”
Kemudian tulis satu ayat bacaan: jalur A mempunyai 27 keping, lebih daripada dua kali jalur B yang 12, kerana 12 × 2 = 24 dan 27 lebih tinggi daripada 24.
Kesilapan: paksi yang memperbesar perbezaan
Andaikan seorang pelajar memulakan paksi mencancang pada 8 untuk “menjimatkan ruang”. Palang C (9) kelihatan sangat kecil, dan palang A (27) kelihatan 19 kali lebih tinggi, walaupun nilainya hanya tiga kali ganda.
| Pilihan paksi | Tinggi ditunjukkan bagi C | Tinggi ditunjukkan bagi A | Apa yang pembaca percaya |
|---|---|---|---|
| Bermula pada 0 | 9 unit | 27 unit | A ialah 3 kali C, yang benar |
| Bermula pada 8 | 1 unit | 19 unit | A ialah 19 kali C, yang palsu |
Semak aritmetik: 27 ÷ 9 = 3, tetapi 19 ÷ 1 = 19. Angkanya sama, namun gambar itu menyatakan sesuatu yang tidak benar.
Kesilapan kedua ialah unit yang tiada. “Sampah” pada paksi boleh bermaksud keping, kilogram atau beg, maka sentiasa tulis unitnya.
Bila jadual patut didahulukan?
Jika anda ada kurang daripada lima nilai, jadual mungkin sudah cukup. Tulis jadual sebelum graf, kerana jadual memberi angka kepada graf dan membantu anda mengesan kesilapan rekod lebih awal.
Simpan jadual mentah dalam kerja anda walaupun graf sudah kemas. Jadual itu bukti bahawa kiraan tersebut hasil kerja anda. Makmal bukti grafik dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) membantu anda menilai sama ada sesuatu carta membandingkan tempat dengan adil.
Semak sendiri
Seorang pelajar merekod suhu udara pada pukul 8.00 pagi, 10.00 pagi, 12.00 tengah hari dan 2.00 petang di satu tempat. Patutkah dia menggunakan carta palang atau graf garis, dan apakah yang patut tertulis pada paksi mengufuk?
Jawapan
Graf garis sesuai, kerana data ialah satu ukuran yang berubah mengikut masa dan nilai wujud di antara bacaan.
Paksi mengufuk patut berbunyi “Waktu dalam hari” dengan sela sama 2 jam antara bacaan. Paksi mencancang patut berbunyi “Suhu udara (°C)”.
Carta palang tidak salah, tetapi ia tidak menunjukkan perubahan suhu sepanjang hari.
Apa yang patut dipelajari seterusnya?
Selepas data dipersembahkan dengan baik, nyatakan had bukti anda dengan jujur dalam menerangkan batasan tanpa mereka pemerhatian. Kemudian cuba set latihan penyiasatan.
Jika anda mahu guru menyemak carta anda, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu-lawan-satu.