Sempadan plat dinamakan mengikut cara plat bergerak antara satu sama lain. Saling menghala ialah bertemu, saling menjauhi ialah bercapah, dan bergeser melintasi ialah transformasi.
Pelajaran ini membuka pergerakan plat dan proses tektonik, sebahagian daripada geografi fizikal.
Apakah ujian sekali pandang itu?
Lihat kepala anak panah, bukan label.
| Anak panah | Pergerakan | Sempadan |
|---|---|---|
| Kepala menghala antara satu sama lain | Plat berlanggar | Bertemu |
| Kepala menjauhi antara satu sama lain | Plat berpisah | Bercapah |
| Selari, berlawanan arah | Plat bergeser melintasi | Transformasi |
Setiap jenis juga meninggalkan petunjuk dalam rajah: plat yang tenggelam atau lipatan untuk sempadan bertemu, magma naik atau jurang untuk sempadan bercapah, dan garis patah yang lurus untuk sempadan transformasi.
Contoh dikerjakan: tiga rajah asli
Satu soalan asli menunjukkan tiga rajah. Namakan sempadan pada setiap rajah dan petik petunjuknya.
- Rajah P: dua anak panah menjauhi garis tengah, dan batuan panas naik di jurang. Anak panah berpisah, jadi ini sempadan bercapah. Magma yang naik menyokongnya.
- Rajah Q: dua anak panah berjalan sebelah-menyebelah dalam arah berlawanan di sepanjang garis lurus, tanpa magma naik dan tanpa plat tenggelam. Ini sempadan transformasi, tempat plat bergeser melintasi satu sama lain.
- Rajah R: dua anak panah menghala antara satu sama lain, dan satu plat menyusup di bawah yang lain. Ini sempadan bertemu, dan plat yang menyusup menunjukkan subduksi.
Jawapan penuh menamakan jenis, arah anak panah dan satu petunjuk sokongan.
Kesilapan: membaca label dan bukan anak panah
Kesilapan biasa ialah menamakan sempadan daripada label bentuk muka bumi, seperti “gunung, jadi bertemu”. Cara itu mungkin betul secara kebetulan, tetapi gagal apabila rajah menunjukkan parit atau permatang dan labelnya disembunyikan.
| Pendekatan | Risiko |
|---|---|
| Menamakan daripada label bentuk muka bumi | Label boleh dibuang atau mengelirukan |
| Menamakan daripada kepala anak panah | Berkesan pada setiap rajah |
| Memetik kedua-duanya | Jawapan paling kukuh, dengan bukti |
Kesilapan kedua ialah menganggap anak panah yang menghala ke arah yang sama sebagai transformasi. Anak panah transformasi selari tetapi berlawanan arah.
Semak sendiri
Satu rajah asli mempunyai dua anak panah yang menghala antara satu sama lain. Tiada plat yang menyusup di bawah yang lain, dan satu jalur batuan berlipat yang lebar terbentuk antara keduanya. Namakan sempadan dan berikan bukti anda.
Jawapan
Sempadan itu ialah sempadan bertemu, kerana kepala anak panah menghala antara satu sama lain.
Jalur berlipat antara kedua-dua plat ialah petunjuk sokongan: apabila dua plat yang sama tebal berlanggar, tiada satu pun tenggelam dengan mudah, jadi kerak ditolak ke atas dan dilipat.
Langkah seterusnya
Seterusnya, kaitkan setiap sempadan dengan bentuk muka bumi yang dibinanya dalam mengaitkan proses plat dengan bentuk muka bumi yang dikenal pasti. Kemudian cuba set latihan tektonik.
Jika anda mahu guru menguji anda dengan rajah anak panah baharu, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu-lawan-satu.