Proses plat berkait dengan bentuk muka bumi melalui rantai pendek: plat bergerak, sesuatu berlaku pada kerak, dan satu ciri muncul di permukaan. Namakan setiap pautan dalam jawapan anda.
Pelajaran ini sebahagian daripada pergerakan plat dan proses tektonik. Pastikan anda sudah boleh membezakan sempadan dalam rajah.
Proses mana menghasilkan bentuk muka bumi mana?
| Sempadan | Proses | Bentuk muka bumi |
|---|---|---|
| Bertemu, lautan dan benua | Plat lautan yang tumpat menyusup ke bawah | Parit lautan yang dalam, gunung berapi |
| Bertemu, benua dan benua | Kerak dimampat dan dilipat | Banjaran lipat |
| Bercapah, di bawah laut | Magma naik dan menambah kerak baharu | Permatang tengah lautan |
| Bercapah, di darat | Kerak diregangkan, blok jatuh | Lembah graben |
| Transformasi | Plat bergeser ke sisi | Sesar, ciri teranjak |
Contoh dikerjakan: rantai pulau asli
Rajah asli menunjukkan satu rantai pulau gunung berapi. Sebuah parit yang dalam terbentang selari dengan rantai itu, di sebelah yang menghadap lautan luas. Anak panah pada plat lautan menghala ke arah pulau-pulau itu.
Rantai jawapan:
- Anak panah pada plat lautan menghala ke arah pulau, maka plat bertemu.
- Plat lautan nipis dan tumpat, maka ia menyusup di bawah plat yang membawa pulau.
- Di tempat plat itu membengkok ke bawah, parit terbentuk. Semasa tenggelam, plat itu melebur, dan magma naik untuk membina pulau gunung berapi.
Setiap pautan menggunakan petunjuk daripada rajah: anak panah, parit dan gunung berapi. Jawapan itu juga menerangkan mengapa parit dan gunung berapi terletak dalam satu garisan yang selari.
Kesilapan: menamakan bentuk muka bumi tanpa proses
Kesilapan lazim ialah menulis “parit terbentuk pada sempadan bertemu” lalu berhenti. Fakta itu betul, tetapi proses tidak disebut, padahal markah diberi untuk setiap pautan.
Kesilapan kedua ialah menganggap semua banjaran gunung sama. Dua kes sempadan bertemu itu berbeza: barisan gunung berapi datang daripada subduksi, manakala banjaran lipat datang daripada perlanggaran dua benua.
| Kes | Tidak lengkap | Lengkap |
|---|---|---|
| Parit | “Sempadan bertemu” | “Plat bertemu, plat lautan tenggelam, dan parit terbentuk” |
| Banjaran lipat | “Plat berlanggar” | “Dua benua berlanggar, tiada yang tenggelam, maka kerak dilipat ke atas” |
Semak sendiri
Satu rajah asli menunjukkan permatang bawah laut yang panjang dengan anak panah menjauhi bahagian tengahnya, dan batuan yang baru terbentuk di kedua-dua sisi. Namakan sempadan dan bentuk muka bumi, dan tulis penerangan tiga pautan.
Jawapan
Sempadan itu ialah sempadan bercapah, dan bentuk muka bumi ialah permatang tengah lautan.
Rantai: anak panah menjauhi bahagian tengah, maka plat bergerak berpisah. Magma naik melalui jurang dan menyejuk. Batuan baharu itu membina permatang dan menambah kerak pada kedua-dua sisi.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya
Teruskan dengan menerangkan corak gempa bumi daripada data lokasi yang diberi, yang menggunakan idea subduksi yang sama pada jadual kedalaman gempa. Atau uji diri dengan set latihan tektonik.
Jika anda mahu guru menyemak rantai jawapan anda, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu lawan satu.