Model tambang hanya memerlukan kuantiti yang mengubah jumlah bayaran. Sebelum mengira, senaraikan setiap nilai dalam soalan dan labelkan ia sebagai diperlukan, berlebihan atau hilang.
Pelajaran ini sebahagian daripada memilih model daripada maklumat tidak sempurna. Ia ialah langkah pertama sebelum anda membandingkan dua pelan bayaran.
Bagaimana menyusun maklumat dalam soalan?
Tulis formula yang anda jangka terlebih dahulu. Untuk tambang, formulanya ialah tambang asas ditambah kadar setiap kilometer darab jarak. Kemudian semak setiap nombor dalam soalan terhadap formula itu.
Soalan asal: Aina menempah perjalanan e-hailing sejauh 9 km pada pukul 7.30 pagi. Pemandunya bernama Hafiz dan keretanya berwarna putih.
Terdapat 2 penumpang. Tambang asas ialah RM3.50 dan caj ialah RM1.60 setiap kilometer. Cari jumlah tambang.
| Nilai dalam soalan | Label | Sebab |
|---|---|---|
| 9 km | Diperlukan | Jarak mendarab kadar |
| RM3.50 | Diperlukan | Tambang asas |
| RM1.60 setiap km | Diperlukan | Kadar caj |
| 7.30 pagi | Berlebihan | Tiada caj waktu sibuk dinyatakan |
| Hafiz, putih | Berlebihan | Tidak masuk dalam formula |
| 2 penumpang | Berlebihan | Tambang dikira setiap perjalanan |
Pengiraan selepas penapisan
Dengan tiga kuantiti yang diperlukan, model ialah T = 3.50 + 1.60 × j, dengan j ialah jarak dalam km.
Gantikan j = 9. Maka T = 3.50 + 1.60 × 9 = 3.50 + 14.40 = RM17.90.
Semak: 1.60 × 9 = 14.40 (kerana 1.60 × 10 = 16.00 dan 16.00 − 1.60 = 14.40). Kemudian 14.40 + 3.50 = 17.90.
Kesilapan yang mengubah jawapan
Kesilapan biasa ialah menggunakan bilangan penumpang sebagai pendarab. Seorang pelajar menulis (3.50 + 14.40) × 2 = RM35.80 kerana “ada dua orang”.
Kesilapan ini berlaku apabila pelajar menganggap setiap nombor sebagai arahan untuk mendarab. Soalan hanya berkata tambang ialah untuk perjalanan, jadi dua penumpang dalam satu kereta tidak menggandakan caj. Jika soalan berkata “setiap penumpang membayar sendiri”, barulah bilangan itu menjadi diperlukan.
Bagaimana pula jika soalan tidak memberi kadar setiap kilometer? Nyatakan sesuatu seperti “Andaikan kadar ialah RM1.60 setiap km” dan teruskan. Kemudian tulis bahawa jawapan bergantung pada andaian itu.
Semak sendiri
Sebuah syarikat kurier mengenakan caj RM5 ditambah RM2 setiap kilogram. Fatimah menghantar bungkusan seberat 3 kg, bersaiz 40 cm pada setiap sisi, ke Ipoh pada hari Isnin. Cari jumlah caj dan labelkan setiap nilai.
Jawapan
Diperlukan: RM5 (caj asas), RM2 setiap kg (kadar) dan 3 kg (berat).
Berlebihan: 40 cm, Ipoh dan hari Isnin, kerana soalan tidak menyebut caj berasaskan saiz, destinasi atau hari.
Jumlah caj = 5 + 2 × 3 = 5 + 6 = RM11.
Langkah seterusnya
Apabila anda boleh menapis maklumat, teruskan dengan membandingkan yuran tetap dan yuran penggunaan. Uji kemahiran ini dalam latihan bersepadu.
Jika anda mahu guru melatih anda membaca soalan situasi sebenar, lihat tuisyen Matematik dalam talian satu lawan satu.