Jawapan berbilang sumber tidak menghuraikan sumber satu demi satu. Ia menyusun sumber di bawah satu tema dan menggabungkan bukti daripada beberapa sumber dalam satu hujah.
Pelajaran ini menutup kemahiran dalam rundingan perlembagaan sebelum Merdeka. Untuk asas memetik bukti, lihat menggunakan bukti dalam jawapan KBAT.
Bagaimana menyusun sumber mengikut tema?
Baca soalan dahulu dan tentukan tema. Kemudian baca setiap sumber dan tanya: apa yang sumber ini katakan tentang tema itu?
Letakkan petikan yang bercakap tentang perkara sama di bawah satu perenggan. Dengan itu hujah anda menjadi teras, dan sumber menjadi bukti.
Contoh kerja: tiga sumber tentang jalan ke perlembagaan 1957
Tiga sumber ini ialah ringkasan fakta sejarah yang ditulis semula untuk latihan, dan bukan petikan dokumen asal.
Sumber A: Rundingan di London pada 1956 bersetuju bahawa kemerdekaan diberi selewat-lewatnya pada 31 Ogos 1957 dan sebuah suruhanjaya bebas dilantik untuk menggubal perlembagaan 2.
Sumber B: Suruhanjaya Reid dilantik pada 1956 dan menyerahkan laporannya pada Februari 1957 1.
Sumber C: Parti Perikatan mengemukakan memorandum bersama kepada Suruhanjaya Reid, dan tolak ansur antara kaum menghasilkan peruntukan tentang kerakyatan, kedudukan istimewa orang Melayu, bahasa Melayu dan Islam 3.
Soalan: “Jelaskan bagaimana persetujuan dicapai dalam penyediaan perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu.”
Susun mengikut tema, bukan mengikut huruf. Tema ialah bagaimana persetujuan dicapai, jadi kumpulkan: apa yang dipersetujui dengan British (A), siapa yang menyediakan syor (B), dan bagaimana pihak tempatan bertolak ansur (C).
Kerangka perenggan: “Rundingan di London pada 1956 bersetuju bahawa kemerdekaan diberi selewat-lewatnya pada 31 Ogos 1957 dan sebuah suruhanjaya bebas dilantik (Sumber A). Suruhanjaya Reid menyediakan syor perlembagaan dan menyerahkan laporannya pada Februari 1957 (Sumber B). Persetujuan dalam negeri dicapai apabila Perikatan bertolak ansur tentang kerakyatan, kedudukan istimewa orang Melayu, bahasa dan agama (Sumber C). Ini menunjukkan persetujuan dicapai melalui rundingan di luar dan di dalam negara.”
Huraian berasingan berbanding jawapan tersusun
| Jawapan | Mutu |
|---|---|
| “Sumber A menyatakan rundingan di London. Sumber B menyatakan Suruhanjaya Reid. Sumber C menyatakan memorandum Perikatan.” | Tiga huraian, tiada hujah |
| “Rundingan London menetapkan tarikh dan suruhanjaya (A), suruhanjaya menyediakan syor (B), dan tolak ansur Perikatan membentuk isi peruntukan (C).” | Sumber digabungkan dalam satu hujah |
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapan biasa ialah menyusun jawapan mengikut huruf sumber. Susunan itu mengikut soalan yang diberi, dan bukan hujah yang anda bina.
Kesilapan kedua ialah menyatakan bahawa sumber “menyokong” tanpa menerangkan bagaimana. Tambah ayat huraian selepas setiap petikan.
Bagaimana merancang dalam peperiksaan?
Tulis tema di bahagian atas, kemudian tulis huruf sumber di bawahnya. Semak setiap sumber sudah digunakan, dan tambah satu ayat kesimpulan yang menjawab soalan secara langsung.
Semak sendiri
Dengan tiga sumber di atas, jawab: “Mengapa isi perlembagaan boleh diterima oleh pelbagai kaum?” Gunakan sekurang-kurangnya dua sumber.
Jawapan
Isi perlembagaan boleh diterima kerana ia hasil tolak ansur antara kaum dalam Perikatan. UMNO, MCA dan MIC mengemukakan memorandum bersama dan bertolak ansur tentang kerakyatan, kedudukan istimewa orang Melayu, bahasa dan agama (Sumber C). Suruhanjaya Reid kemudian menyediakan syor perlembagaan yang menjadi asas kepada perlembagaan itu (Sumber B).
Ini menunjukkan bahawa kepentingan pelbagai kaum telah dipertimbangkan sebelum perlembagaan dimuktamadkan.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Uji kemahiran ini pada set latihan. Perancang bukti-ke-penjelasan (Bahasa Inggeris) membantu anda merancang perenggan daripada beberapa sumber.
Untuk sokongan guru, lihat tuisyen Sejarah dalam talian satu lawan satu.